Báo cáo tài chính là một phần không thể thiếu trong hoạt động quản trị và tuân thủ pháp lý của doanh nghiệp. Đây là hệ thống thông tin kinh tế, tài chính phản ánh toàn diện tình hình tài sản, nợ phải trả, kết quả kinh doanh và dòng tiền trong kỳ kế toán.
Việc lập báo cáo tài chính đúng chuẩn không chỉ giúp doanh nghiệp minh bạch trong hoạt động tài chính, mà còn là căn cứ quan trọng cho các quyết định quản trị, đầu tư và nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, để đảm bảo tính chính xác và tránh các sai sót có thể dẫn đến xử phạt, kế toán viên cần nắm rõ những điểm cần đặc biệt lưu ý khi lập báo cáo tài chính. Hãy cùng kế toán Tài Nhân đi tìm hiểu những điểm cần lưu ý khi lập báo cáo tài chính doanh nghiệp nhé!
Báo cáo tài chính là gì?
Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Luật Kế toán số 88/2015/QH13, báo cáo tài chính (BCTC) là hệ thống thông tin kinh tế, tài chính của đơn vị kế toán được trình bày theo biểu mẫu quy định tại Chế độ kế toán và Chuẩn mực kế toán.
Nói cách khác, BCTC thể hiện những thông tin về kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, tình hình tài chính, luồng tiền của doanh nghiệp trong một khoản thời gian cụ thể dưới dạng văn bản theo quy định và quy chuẩn.
Bộ hồ sơ báo cáo tài chính năm gồm những gì?
Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động liên tục
Căn cứ theo Thông tư 200/2014/TT-BTC
Bộ hồ sơ báo cáo tài chính năm áp dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động liên tục gồm có:
- Bảng cân đối kế toán theo mẫu B01-DN
- Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh theo mẫu B02-DN
- Thuyết minh báo cáo tài chính theo mẫu B09-DN
- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ theo mẫu B03-DN
Căn cứ theo thông tư 233/2016/TT-BTC
Bộ báo cáo tài chính áp dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động liên tục gồm có:
- Báo cáo tình hình tài chính theo mẫu B01a-DN
- Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh theo mẫu B02-DN
- Bảng cân đối tài khoản theo mẫu F02-DN
- Thuyết minh báo cáo tài chính theo mẫu B09-DN
- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ theo mẫu B03-DN
Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ không đáp ứng yêu cầu giả định hoạt động liên tục
Bộ báo cáo tài chính áp dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ không đáp ứng được yêu cầu giả định hoạt động liên tục gồm có:
- Báo cáo tình hình tài chính theo mẫu B01a-DN
- Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh theo mẫu B02-DN
- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ theo mẫu B03-DN
- Thuyết minh báo cáo tài chính theo mẫu B09-DN
Những điểm cần lưu ý khi lập báo cáo tài chính doanh nghiệp
Để lập được báo cáo tài chính đúng và đủ, kế toán viên cần lưu ý kiểm tra các số liệu sau đây:
Kết chuyển khoản lợi nhuận chưa phân phối đầu năm
Kiểm tra kĩ 2 mục sau:
- TK 4211
- TK 4212
⇒ Để xác định lãi/ lỗ của hoạt động kinh doanh
Kết chuyển lãi:
- Công thức ghi: Nợ TK 4212/Có TK 4211
Kết chuyển lỗ:
- Công thức ghi: Nợ TK 4211/Có TK 4212
Ghi nhận và nộp lệ phí môn bài
Kiểm tra ghi nhận lệ phí môn bài phải nộp tại các mục sau:
- Nợ TK 6422 (theo TT133)/TK 6425 (theo TT200)
- Có TK 3339 (theo TT133)
Kiểm tra nộp lệ phí môn bài tại mục sau:
- Nợ TK 3339
- Có TK 1121/1111
Sổ tiền mặt
Kiểm tra số dư đầu kỳ tài khoản 111:
- Đảm bảo số dư không bị âm tại bất kỳ thời điểm nào trong năm;
- Trường hợp số dư âm cần kiểm tra lại trình tự của các nghiệp vụ thu tiền, chi tiền và tìm biện pháp xử lý;
- Các biện pháp xử lý âm quỹ tiền mặt:
- Làm thủ tục tăng vốn điều lệ, ghi: Nợ TK 111, 112/Có TK 411;
- Hạch toán các khoản mua hàng hóa, dịch vụ trên TK 331 và trả sau khi có nguồn tiền mặt (cần lưu ý thời hạn trả tiền thực tế, thời hạn trả quy định trên hợp đồng để tránh phát sinh chi phí trả chậm);
- Làm hợp đồng vay mượn tiền giám đốc có lãi và không có lãi suất, đây là cách đa số kế toán viên vẫn thường sử dụng để có nguồn tiền tạm thời. Tuy nhiên, cần lưu ý trả đủ tiền và lãi đúng hạn trên hợp đồng, ghi: Nợ TK 111/Có TK 3388, 341.
Sổ tiền gửi ngân hàng
- Đảm bảo số dư không bị âm tại bất kỳ thời điểm nào trong năm;
- Đối chiếu sổ tiền gửi ngân hàng TK 112 với sổ phụ, sao kê ngân hàng, kiểm tra kỹ số dư hàng tháng và số dư cuối kỳ.
Tính và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) tạm tính
- Căn cứ vào kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh để xác định số thuế TNDN tạm tính phải nộp vào ngân sách nhà nước (NSNN) hàng quý theo quy định,
Công thức ghi: Nợ TK 8211/Có TK 3334; - Khi nộp tiền thuế TNDN vào NSNN,
Công thức ghi: Nợ TK 3334/Có TK 111/112.
Thuế giá trị gia tăng (GTGT) khấu trừ
Kiểm tra số dư của chỉ tiêu [43] trên tờ khai GTGT tháng 12 hoặc quý 4 so với số dư cuối kỳ của TK 1331:
- Thông thường khi kê khai đúng và đủ hóa đơn phát sinh hàng tháng/quý thì số dư sẽ bằng nhau;
- Số dư TK 1331 sẽ lớn hơn số dư trên chỉ tiêu [43] trong trường hợp hóa đơn mua vào kê khai chưa đúng, đủ.
Công nợ phải thu:
- Xem, đối chiếu và tổng hợp chi tiết công nợ phải thu cho đúng với thực tế;
- Làm biên bản đối chiếu công nợ đối với các khoản phải thu khách hàng đến ngày 31/12 (Xem thông tin tại bên nợ TK 131);
- Kiểm tra các khoản đã thu có thuộc trường hợp phải xuất hóa đơn theo quy định hay không (Xem thông tin tại bên có TK 131).
Công nợ phải trả
- Làm biên bản đối chiếu công nợ đối với các khoản phải trả nhà cung cấp đến ngày 31/12 (Xem thông tin tại bên nợ TK 331);
- Kiểm tra các khoản phải trả có hợp đồng có bị trễ hạn hay chưa (Xem thông tin tại bên có TK 331).
Hàng tồn kho
- Kiểm tra nhập hàng đúng số lượng và đúng giá;
- Xuất hàng đủ số lượng, đã tính giá xuất kho (không xuất quá số lượng trong kho);
- Lưu ý trích lập dự phòng hàng tồn kho (nếu có).
Tiền tạm ứng
Kiểm tra và đối chiếu để hoàn lại tiền ứng chưa xài hết tại mục TK 141.
Kiểm tra chi phí trả trước và công cụ dụng cụ (CCDC)
- Đảm bảo các chi phí trả trước, CCCD đã được ghi nhận và phân bổ đầy đủ (Xem tại mục TK 242);
- Số tiền phân bổ hàng tháng trên bảng phân bổ phải khớp với sổ cái (xem tại mục TK 242).
Tài sản cố định và phân bổ tài sản cố định (TSCĐ)
Kiểm tra các phần đã khấu hao tài sản cố định phục vụ cho việc sản xuất kinh doanh, kiểm tra chi phí hợp lý và không hợp lý.
Các khoản thuế phải nộp
Kiểm tra đầy đủ các khoản thuế sau:
- Thuế GTGT: Căn cứ vào tờ khai thuế GTGT tháng/quý và chứng từ nộp thuế để hạch toán, kiểm tra;
- Thuế TNCN: Kiểm tra thuế TNCN phải nộp hàng tháng/quý khớp với tờ khai thuế TNCN, lập quyết toán năm làm căn cứ lập BCTC.
Tiền lương và các khoản trích theo lương
- Đối chiếu số liệu đã hạch toán với bảng lương và chứng từ thanh toán lương;
- Đối chiếu quá trình đóng bảo hiểm với số liệu từ cơ quan BHXH.
Doanh thu
- Kiểm tra và đảm bảo hạch toán đủ, đúng tài khoản;
- Xác định doanh thu chịu thuế và doanh thu không chịu thuế TNDN để thuận tiện cho việc lập quyết toán thuế TNDN.
Giá vốn hàng bán
- Xác định giá vốn được trừ và không được trừ;
- Kiểm tra lại số liệu đã hạch toán với định mức, căn cứ tính giá thành (lưu ý không vượt quá định mức cho phép);
- Kết chuyển giá vốn.
Các khoản chi phí phát sinh
- Chi phí bán hàng & chi phí quản lý doanh nghiệp: Kế toán kiểm tra hồ sơ, chứng từ và hóa đơn liên quan đến chi phí đã đầy đủ và hợp lệ hay chưa nhằm xác định chi phí hợp lý và không hợp lý;
- Chi phí lãi vay: Kiểm tra hồ sơ đầy đủ chi phí có bị khống chế vì thuộc giao dịch liên kết không (căn cứ Nghị định số 132/2020/NĐ-CP ban hành ngày 05/11/2020) nhằm xác định chi phí hợp lý và không hợp lý.
Lưu ý: Các hóa đơn có tổng giá trị từ 20 triệu đồng trở lên hoặc các hóa đơn mua vào trong cùng 1 ngày từ 1 nhà cung cấp có tổng trị giá từ 20 triệu đồng trở lên phải thanh toán chuyển khoản từ tài khoản công ty mới được đưa vào chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.
Các tài khoản khác
Để có thể tổng hợp đầy đủ và chính xác các nghiệp vụ phát sinh, chuyên viên kế toán căn cứ vào nghiệp vụ phát sinh thực tế tại doanh nghiệp và hồ sơ, chứng từ để kiểm tra, rà soát lại số liệu kế toán trước khi lập BCTC và quyết toán thuế.
Kết chuyển lãi lỗ hàng tháng, số dư cuối kỳ
Kết chuyển toàn bộ doanh thu, chi phí phát sinh sang TK 911 (xác định kết quả kinh doanh), đảm bảo tài khoản doanh thu, tài khoản giá vốn và tài khoản chi phí không có số dư cuối kỳ.
Xác định và hạch toán số thuế TNDN phải nộp
Cuối năm, dựa vào kết quả sản xuất kinh doanh để xác định được số thuế TNDN phải nộp cả năm
Trường hợp:
- Số thuế TNDN phải nộp thực tế thấp hơn số thuế TNDN đã tạm nộp trong năm
- Số chênh lệch ghi được tính: Nợ TK 3334/ Có TK 8211
- Số thuế TNDN phải nộp thực tế lớn hơn số thuế TNDN đã tạm nộp trong năm
- Hạch toán số thuế chênh lệch bằng công thức: Nợ TK 8211 / Có TK 3334;
- Khi nộp tiền vào NSNN hạch toán theo công thức: Nợ 3334 / Có 111,112;
- Làm bút toán kết chuyển chi phí thuế TNDN hiện hành từ TK 8211 sang TK 911.
Kết chuyển kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh vào lợi nhuận sau thuế (LNST) chưa phân phối
Kiểm tra kỹ 2 tài khoản sau:
- TK 911
- TK 421
⇒ Để xác định cần kết chuyển lãi hay kết chuyển lỗ cho doanh nghiệp
Kết chuyển lãi:
- Công thức ghi: Nợ TK 911/Có TK 421
Kết chuyển lỗ:
- Công thức ghi: Nợ TK 421/ Có TK 911
Mức phạt khi nộp sai báo cáo tài chính
Phạt hành chính từ 5-10 triệu đồng đối với hành vi sau:
- Lập báo cáo tài chính không đầy đủ nội dung hoặc không đúng biểu mẫu theo quy định.
- Báo cáo tài chính không có chữ ký của người lập, kế toán trưởng, phụ trách kế toán hoặc người đại diện theo pháp luật của đơn vị kế toán.
Phạt hành chính từ 10-20 triệu đồng đối với hành vi:
- Lập không đầy đủ các báo cáo tài chính theo quy định.
- Áp dụng mẫu báo cáo tài chính khác với quy định của chuẩn mực và chế độ kế toán trừ trường hợp đã được Bộ Tài chính chấp thuận.
Phạt hành chính từ 20-30 triệu đồng đối với hành vi:
- Không lập báo cáo tài chính theo quy định.
- Lập báo cáo tài chính không đúng với số liệu trên sổ kế toán và chứng từ kế toán.
- Lập và trình bày báo cáo tài chính không tuân thủ đúng chế độ kế toán và chuẩn mực kế toán.
Lưu ý: Có thể khắc phục bằng cách lập và trình bày báo cáo tài chính theo đúng chế độ kế toán và chuẩn mực kế toán
Phạt hành chính từ 40-50 triệu đồng đối với hành vi:
- Giả mạo báo cáo tài chính, khai man số liệu trên báo cáo tài chính nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Thỏa thuận hoặc ép buộc người khác giả mạo báo cáo tài chính, khai man số liệu trên báo cáo tài chính nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự
- Cố ý, thỏa thuận hoặc ép buộc người khác cung cấp, xác nhận thông tin, số liệu kế toán sai sự thật nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Lưu ý: Có thể khắc phục bằng biện pháp tiêu hủy báo cáo tài chính bị giả mạo, khai man
Lập báo cáo tài chính là công việc không thể xem nhẹ đối với bất kỳ doanh nghiệp nào, đặc biệt là vào thời điểm quyết toán cuối năm. Việc kiểm tra kỹ lưỡng từng khoản mục, số liệu và chứng từ liên quan sẽ giúp doanh nghiệp tránh được sai sót, giảm thiểu rủi ro bị xử phạt hành chính, đồng thời tăng tính minh bạch và uy tín trên thị trường. Nếu doanh nghiệp bạn đang cần hỗ trợ lập báo cáo tài chính hoặc kiểm tra lại toàn bộ hồ sơ kế toán năm, hãy cân nhắc sử dụng dịch vụ lập báo cáo tài chính cuối năm tại Kế Toán Tài Nhân ngay hôm nay!
📌 Thông tin liên hệ:
- 🌐 Website: https://ketoantainhan.vn
- 📞 Hotline: 090 888 1800
- 📩 Email: ketoantainhan@gmail.com
- 📲 Fanpage: https://www.facebook.com/ketoantainhan.vn
