Trong bộ máy quản lý của bất kỳ doanh nghiệp nào, vị trí Kế toán trưởng luôn đóng vai trò then chốt. Đây không chỉ là người đứng đầu về mặt chuyên môn kế toán mà còn là cánh tay phải đắc lực của ban lãnh đạo trong việc giám sát, phân tích và định hướng các hoạt động tài chính.
Vậy, kế toán trưởng là gì, và để đảm nhiệm vị trí đầy trọng trách này, một cá nhân cần đáp ứng những điều kiện, thực hiện những nhiệm vụ và công việc cụ thể nào? Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về vai trò, tiêu chuẩn và công việc của một kế toán trưởng theo quy định hiện hành.
Kế toán trưởng là gì?
Theo quy định tại Điều 53 Luật Kế toán 2015, kế toán trưởng là người đứng đầu và chịu trách nhiệm cao nhất về việc tổ chức, quản lý công tác kế toán của đơn vị kế toán.
Ngoài ra, Luật cũng nêu rõ một số đặc điểm khác của vị trí kế toán trưởng như:
- Là người hỗ trợ người đại diện pháp luật trong việc giám sát tài chính đối với cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị sự nghiệp sử dụng ngân sách nhà nước và doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ;
- Được lãnh đạo trực tiếp bởi người đại diện theo pháp luật của đơn vị kế toán và chịu sự giám sát chuyên môn từ kế toán trưởng cấp trên (nếu có);
- Người phụ trách kế toán có thể thay thế kế toán trưởng trong một số trường hợp, tuy nhiên người này phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn và điều kiện của vị trí kế toán trưởng.
Điều kiện để trở thành kế toán trưởng
Căn cứ theo Khoản 1 Điều 51 và Điều 54 Luật Kế toán 2015, kế toán trưởng doanh nghiệp cần có các tiêu chuẩn và điều kiện sau:
- Có phẩm chất đạo đức tốt, trung thực, liêm khiết và luôn tôn trọng pháp luật.
- Có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ về kế toán;
- Có chứng chỉ kế toán trưởng;
- Có kinh nghiệm làm việc:
- Ít nhất 2 năm đối với người có chuyên môn trình độ đại học trở lên ngành kế toán;
- Ít nhất 3 năm đối với người tốt nghiệp cao đẳng hoặc trung cấp ngành kế toán.
- Có trình độ đại học trở lên khi phụ trách tại các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước, cơ quan cấp trung ương hoặc cấp tỉnh, chi nhánh của doanh nghiệp nước ngoài hoạt động ở Việt Nam, hợp tác xã hoặc liên hợp tác xã có vốn điều lệ trên 10 tỷ…;
- Có trình độ trung cấp trở lên khi phụ trách tại các cơ quan/đơn vị cấp huyện – xã – thị trấn, doanh nghiệp không có vốn nhà nước và có vốn điều lệ dưới 10 tỷ…;
- Ngoài các tổ chức/đơn vị được quy định ở mục (5) và (6) thì người giữ vai trò kế toán trưởng sẽ do người đại diện pháp luật của đơn vị quyết định nhưng phải phù hợp với quy định pháp luật liên quan;
- Ít nhất 5 năm kinh nghiệm đối với kế toán trưởng của công ty mẹ là doanh nghiệp nhà nước hoặc vốn nhà nước chiếm trên 50% vốn điều lệ.
Lưu ý:
- Tiêu chuẩn và điều kiện để làm kế toán trưởng đối với từng loại đơn vị kế toán sẽ được Chính phủ quy định cụ thể.
- Tiêu chuẩn và điều kiện của kế toán trưởng tại đơn vị thuộc lực lượng vũ trang do Bộ Quốc phòng và Bộ Công an quy định.
Những ai không thể trở thành kế toán trưởng
Căn cứ theo quy định tại khoản 1, 2, 3 và 4 Điều 52 của Luật kế toán số 88/2015/QH13 quy định về các đối tượng không được trở thành kế toán trưởng như sau:
- Người chưa thành niên; người bị Tòa án tuyên bố hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự; người đang phải chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc.
- Người đang bị cấm hành nghề kế toán theo bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật; người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; người đang phải chấp hành hình phạt tù hoặc đã bị kết án về một trong các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tội phạm về chức vụ liên quan đến tài chính, kế toán mà chưa được xóa án tích.
- Cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của người đại diện theo pháp luật, của người đứng đầu, của giám đốc, tổng giám đốc và của cấp phó của người đứng đầu, phó giám đốc, phó tổng giám đốc phụ trách công tác tài chính – kế toán, kế toán trưởng trong cùng một đơn vị kế toán, trừ doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn do một cá nhân làm chủ sở hữu và các trường hợp khác do Chính phủ quy định.
- Người đang là người quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người mua, bán tài sản trong cùng một đơn vị kế toán, trừ trong doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn do một cá nhân làm chủ sở hữu và các trường hợp khác do Chính phủ quy định.
Công việc của kế toán trưởng
Kế toán trưởng là một vị trí công việc quan trọng trong bất kỳ doanh nghiệp nào. Họ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính chính xác, hợp pháp của sổ sách kế toán, lập báo cáo tài chính, tham mưu cho ban lãnh đạo về các vấn đề tài chính kế toán. Công việc của kế toán trưởng thường bao gồm:
Quản lý bộ phận kế toán
Kế toán trưởng có nhiệm vụ quản lý, điều hành và đảm bảo hiệu suất làm việc của bộ phận kế toán, họ chịu trách nhiệm cuối cùng về các vấn đề liên quan đến quản trị tài chính của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, họ cũng chịu trách nhiệm về các hoạt động như giao dịch với ngân hàng, áp dụng công nghệ, kỹ thuật vào quy trình hoạt động, giúp doanh nghiệp giảm chi phí, đồng thời tăng hiệu suất làm việc.
Một số công việc của kế toán trưởng liên quan đến nhiệm vụ này, bao gồm:
- Lập biểu mẫu tài liệu, giấy tờ liên quan đến tài chính theo quy định của pháp luật Việt Nam.
- Xây dựng kế hoạch công việc, đồng thời triển khai thực thi các nhiệm vụ của bộ phận kế toán.
- Tổ chức, quản lý các hoạt động kiểm kê tài sản, dòng tiền liên quan đến các hoạt động kinh doanh và quyền lợi của doanh nghiệp theo định kỳ.
Đảm bảo tính chính xác, hợp pháp của sổ sách kế toán
Kế toán trưởng cần rà soát kịp thời các sổ sách kế toán, đảm bảo tính chính xác, hợp pháp. Bởi đây là những tài liệu thường xuyên được các cơ quan có thẩm quyền thanh tra.
- Tính toán giá thành sản phẩm và hạch toán thuế.
- Tính toán tiền lương và các loại bảo hiểm của nhân viên.
- Đối chiếu công nợ với khách hàng, ngân hàng, chủ đầu tư.
- Tiến hành kiểm soát quy trình lập sổ sách, tài liệu, quy trình kiểm kê tài sản trong công ty.
- Xây dựng bảng cân đối kế toán, tiến hành rà soát các báo cáo nguồn tài chính của doanh nghiệp.
- Theo dõi, giám sát các hoạt động lưu trữ sổ sách, tài liệu kế toán như hóa đơn, chứng từ,… theo đúng quy định.
Giám sát hoạt động quyết toán
Hoạt động quyết toán thường diễn ra vào cuối năm, những khoản thu – chi, kiểm kê tài sản,… sẽ ít nhiều ảnh hưởng tới hoạt động của doanh nghiệp. Chính vì vậy, kế toán trưởng cần giám sát hoạt động quyết toán thật kỹ lưỡng và đảm bảo đáp ứng được yêu cầu quyết toán của ban lãnh đạo cấp cao, bất cứ khi nào.
Việc giám sát các hoạt động quyết toán đồng thời cũng giúp kế toán trưởng kịp thời nắm rõ tình hình kinh doanh của doanh nghiệp, đưa ra những giải pháp kịp thời nhằm tối ưu chi phí, tăng hiệu quả trong các hoạt động.
Lập báo cáo tài chính
Báo cáo tài chính là bản ghi tóm tắt về kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp theo quý hoặc năm. Tùy vào cơ cấu tổ chức của mỗi doanh nghiệp, việc lập báo cáo tài chính có thể do kế toán trưởng triển khai, hoặc giám sát các kế toán viên thực thi. Đồng thời phối hợp với kế toán tổng hợp trình bày cho ban lãnh đạo hoặc cơ quan kiểm toán khi có yêu cầu.
Tham gia phân tích, dự báo nguồn tài chính cho tổ chức
Tham gia vào quá trình phân tích, dự báo nguồn tài chính là nhiệm vụ rất quan trọng đối với một kế toán trưởng. Tùy thuộc vào tình hình kinh tế – chính trị trong và ngoài nước, cùng với tình hình kinh doanh của doanh nghiệp, kế toán trưởng cần đưa ra dự báo chính xác nhất cho doanh nghiệp.
Dựa vào những số liệu này, các nhà lãnh đạo cấp cao sẽ biết nên đầu tư vào lĩnh vực nào, cần tăng hay giảm ngân sách, nguồn vốn, đồng thời dự báo những rủi ro phát sinh để kịp thời đưa ra những kế hoạch khắc phục.
Điều hành, đào tạo các kế toán viên
Là người điều hành bộ phận kế toán của doanh nghiệp, kế toán trưởng cần đảm bảo cấp dưới của mình hoàn thành công việc và đáp ứng các yêu cầu chuyên môn của ngành kế toán.
- Phân công, điều phối công việc phù hợp với khả năng của từng kế toán viên.
- Theo dõi, đo lường và đánh giá hiệu suất công viên của mỗi thành viên.
- Đưa ra các chính sách hoặc tham gia vào quá trình đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn cho các kế toán viên theo định kỳ.
Một số công việc cụ thể khác
Trên thực tế, kế toán trưởng cần thực hiện nhiều công việc với áp lực cao hơn, tùy vào quy mô và đặc thù của mỗi doanh nghiệp. Một số công việc khác mà kế toán trưởng có thể phải đảm nhiệm bao gồm:
- Thực hiện các giao dịch vay tín dụng với các bên liên quan như ngân hàng hoặc trong lĩnh vực tài chính.
- Đưa ra các đề xuất nhằm cải tiến hạn chế trong hoạt động xử lý công việc của bộ phận kế toán.
- Điều hành, tổ chức các cuộc họp nội bộ của bộ phận kế toán, tham gia các cuộc họp với ban lãnh đạo cấp cao khi có yêu cầu.
Nhiệm vụ và mức lương của kế toán trưởng
Nhiệm vụ của kế toán trưởng
Nhiệm vụ của một kế toán trưởng thường bao gồm các công việc quản lý, giám sát các hoạt động kế toán và tài chính trong một tổ chức. Một số nhiệm vụ chính của kế toán trưởng phải kể đến như:
- Thực hiện các quy định của pháp luật về kế toán, tài chính trong đơn vị kế toán;
- Tổ chức điều hành bộ máy kế toán theo quy định của Luật này;
- Lập báo cáo tài chính tuân thủ chế độ kế toán và chuẩn mực kế toán;
- Chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của báo cáo tài chính;
- Thực hiện các nhiệm vụ khác theo phân công của người đứng đầu đơn vị kế toán (Giám đốc Tài chính).
Mức lương của kế toán trưởng
Vì điều kiện để trở thành kế trưởng khá khó khăn nên mức lương cho vị trí này tại Việt Nam dao động từ 18 triệu đến 30 triệu đồng/tháng.
Tuy nhiên, đối với các công ty lớn hay công ty đa quốc gia thì mức lương kế toán trưởng có thể lên đến 50 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn.
Kỹ năng cần có của một kế toán trưởng
Để đảm nhiệm chức vụ kế toán trưởng, người nắm giữ vị trí này cần có các kỹ năng như sau:
Kiến thức chuyên môn sâu rộng
- Nắm vững các nguyên tắc kế toán từ cơ bản đến nâng cao;
- Hiểu rõ các loại thuế, chính sách thuế cũng như thủ tục khai thuế liên quan đến những hoạt động của doanh nghiệp;
- Am hiểu luật doanh nghiệp, đặc biệt các quy định về vốn, tài sản…
Kỹ năng phân tích và đánh giá
- Có khả năng phân tích các báo cáo tài chính để xác định xu hướng trong doanh thu, chi phí và lợi nhuận;
- Đánh giá rủi ro và đưa ra các giải pháp phù hợp;
- Lập kế hoạch tài chính, ngân sách và dự báo tình hình kinh doanh.
Kỹ năng giao tiếp và ứng xử
- Khả năng giao tiếp – truyền đạt rõ ràng, mạch lạc với cấp trên, đồng nghiệp và đối tác;
- Trình bày các báo cáo một cách thuyết phục và dễ hiểu.
Kỹ năng quản lý
- Quản lý thời gian hiệu quả để hoàn thành công việc đúng hạn;
- Quản lý hoặc đào tạo nhân sự bao gồm: lãnh đạo, hướng dẫn và đánh giá hiệu quả công việc của đội ngũ kế toán.
Thành thạo tin học văn phòng và ngoại ngữ
- Mọi việc kiểm tra, quản lý đều tiến hành trực tiếp trên máy tính hay các phần mềm tính toán nên kỹ năng này là điều cơ bản mà kế toán trưởng cần có;
- Khả năng ngoại ngữ đặc biệt là tiếng Anh thì ngày càng trở nên quan trọng đối với vị trí kế toán trưởng trong môi trường kinh doanh toàn cầu, một số lý do có thể kể đến như:
- Truy cập thông tin, tin tức tài chính quốc tế;
- Giao tiếp với đối tác nước ngoài;
- Làm việc trong môi trường đa quốc gia;
- Sử dụng các phần mềm kế toán quốc tế;
- Tham gia các khóa đào tạo quốc tế.
Những kỹ năng khác
Một số kỹ năng hoặc khả năng khác mà kế toán trưởng nên có như:
- Kỹ năng quản trị rủi ro;
- Cải tiến quy trình làm việc;
- Có khả năng ra quyết định và chiến lược;
- Tính trung thực và cẩn thận, tỉ mỉ;
- Khả năng chịu được áp lực công việc lớn;
- Khả năng tư duy tốt;
- Kỹ năng giải quyết vấn đề, xử lý tình huống…
Một vài chứng chỉ kế toán quốc tế
- CMA – chứng chỉ kế toán quản trị;
- CPA – chứng chỉ kế toán kiểm toán viên;
- CIA – chứng chỉ kiểm toán nội bộ…
Vai trò của kế toán trưởng
Chức năng và nhiệm vụ của kế toán trưởng
Kế toán trưởng có vai trò, chức năng vô cùng quan trọng đối với doanh nghiệp. Họ là người cân đối và duy trì sức khỏe tài chính trong bộ máy hoạt động của một tổ chức.
Theo đó, kế toán trưởng có nhiệm vụ – vai trò trong việc quản lý, giám sát tình hình tài chính của doanh nghiệp. Đối với các nghiệp vụ đòi hỏi kiến thức kế toán chuyên sâu, trách nhiệm của kế toán trưởng là đề xuất chiến lược phù hợp nhất đối với doanh nghiệp theo từng giai đoạn.
Bên cạnh đó, người nắm giữ vị trí này còn phải theo dõi, kiểm tra các loại hợp đồng kinh doanh để đảm bảo tính pháp lý và tiến hành xử lý các thiệt hại (nếu có).
Đối với nghiệp vụ tài chính, kế toán trưởng sẽ tham mưu cho cấp trên về cách quản lý và xử lý những vấn đề tài chính kịp thời, đồng thời là người quản lý giúp doanh nghiệp sử dụng vốn hiệu quả nhất.
Quyền hạn và trách nhiệm kế toán trưởng
Theo Điều 55 Luật Kế toán kế toán trưởng sẽ có các quyền hạn và trách nhiệm sau:
Trách nhiệm
- Đảm bảo thực hiện đúng các quy định pháp luật trong lĩnh vực kế toán, tài chính;
- Tổ chức điều hành bộ máy kế toán theo quy định;
- Lập báo cáo tài chính tuân thủ chế độ và chuẩn mực kế toán.
Quyền hạn
- Có quyền tự quyết trong các vấn đề chuyên môn và nghiệp vụ kế toán;
- Đối với các kế toán trưởng của cơ quan nhà nước hoặc của các đơn vị/đơn vị sự nghiệp sử dụng ngân sách nhà nước, doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ sẽ có các quyền khác như:
- Được quyền đề xuất những thay đổi về nhân sự, chế độ đãi ngộ đối với nhân viên kế toán dựa trên kết quả làm việc thực tế;
- Được cung cấp thông tin tài chính một cách minh bạch và kịp thời là điều kiện tiên quyết để kế toán trưởng thực hiện tốt nhiệm vụ;
- Bảo lưu ý kiến bằng văn bản khi có ý kiến khác với người ra quyết định;
- Báo cáo bằng văn bản cho người đại diện pháp luật khi thấy các hành vi vi phạm pháp luật về tài chính, kế toán trong tổ chức.
Vị trí Kế toán trưởng không chỉ là một chức danh mà còn là một vai trò đòi hỏi sự tổng hòa của kiến thức chuyên môn sâu rộng, kinh nghiệm thực tiễn dày dặn, cùng với các kỹ năng mềm xuất sắc về quản lý, phân tích và giao tiếp.
Nếu doanh nghiệp bạn chưa có một kế toán trưởng đủ tiêu chuẩn hoặc muốn tối ưu hóa chi phí mà vẫn đảm bảo chất lượng công tác kế toán, hãy tham khảo dịch vụ kế toán trưởng tại Tài Nhân. Chúng tôi cung cấp giải pháp chuyên nghiệp, giúp bạn có được sự hỗ trợ từ đội ngũ kế toán trưởng giàu kinh nghiệm, đảm bảo tuân thủ pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.
📌 Thông tin liên hệ:
- 🌐 Website: https://ketoantainhan.vn
- 📞 Hotline: 090 888 1800
- 📩 Email: ketoantainhan@gmail.com
- 📲 Fanpage: https://www.facebook.com/ketoantainhan.vn
