Chi phí được trừ và không được trừ khi tính thuế TNDN 2026

Doanh nghiệp thường băn khoăn về các khoản chi phí được trừ và không được trừ khi tính thuế TNDN 2026. Việc hiểu rõ các quy định về thuế TNDN và thuế thu nhập doanh nghiệp giúp giảm rủi ro pháp lý và tối ưu chi phí.

Bài viết này cung cấp hướng dẫn chi tiết cách tính thuế TNDN, phân loại chi phí hợp lý, hạch toán chi phí thuế TNDN, nắm rõ thu nhập chịu thuế và lệ phí môn bài. Kế Toán Tài Nhân gợi ý cách áp dụng các nguyên tắc kế toán, tối ưu báo cáo tài chính doanh nghiệp và nộp thuế TNDN tạm tính chính xác.

Các khoản chi phí được trừ khi tính thuế TNDN

Theo khoản 1 Điều 9 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, các khoản chi được trừ khi tính thuế TNDN từ ngày 01/10/2025 bao gồm:

Chi phí liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh

Các khoản chi thực tế phát sinh phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp được tính là chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế. Ngoài ra, doanh nghiệp còn được trừ một phần chi phí bổ sung theo tỷ lệ phần trăm trên chi phí thực tế phát sinh trong kỳ tính thuế nếu khoản chi đó phục vụ hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) của doanh nghiệp.

Khoản chi thực tế phát sinh khác

Khoản chi thực hiện nhiệm vụ giáo dục quốc phòng, an ninh, huấn luyện lực lượng dân quân tự vệ và các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh khác theo quy định pháp luật
Khoản chi hỗ trợ cho hoạt động của tổ chức đảng, tổ chức chính trị – xã hội trong doanh nghiệp
Khoản chi cho giáo dục nghề nghiệp, đào tạo nghề cho người lao động theo quy định pháp luật
Khoản chi thực tế cho hoạt động phòng, chống HIV/AIDS tại nơi làm việc của doanh nghiệp
Khoản tài trợ cho giáo dục, y tế, văn hóa; tài trợ cho phòng chống và khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh; xây dựng nhà đại đoàn kết, nhà tình nghĩa; hỗ trợ các đối tượng chính sách theo quy định pháp luật; khoản tài trợ theo quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cho các địa phương thuộc vùng kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn; khoản tài trợ cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số
Khoản chi cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số
Phần giá trị tổn thất do thiên tai, dịch bệnh và các trường hợp bất khả kháng khác không được bồi thường
Khoản chi thực tế cho người được biệt phái tham gia quản trị, điều hành, kiểm soát tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt, ngân hàng thương mại được chuyển giao bắt buộc theo quy định Luật Các tổ chức tín dụng 2024
Một số khoản chi phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh nhưng chưa tương ứng với doanh thu phát sinh trong kỳ theo quy định Chính phủ
Một số khoản chi hỗ trợ xây dựng công trình công cộng đồng thời phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp
Chi phí liên quan đến giảm phát thải khí nhà kính, trung hòa carbon, giảm ô nhiễm môi trường đồng thời gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp
Một số khoản đóng góp vào các quỹ được thành lập theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ và quy định của Chính phủ

Các khoản chi có đủ hoá đơn, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt

Mọi khoản chi nêu trên chỉ được tính vào chi phí được trừ thuế TNDN 2025 khi:

Có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp
Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật, trừ những trường hợp đặc thù do Chính phủ quy định riêng.

Các khoản chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN

Theo khoản 2 Điều 9 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, từ ngày 01/10/2025 các khoản chi sau đây sẽ không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN:

Khoản chi không đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định nêu trên
Khoản tiền phạt phát sinh do vi phạm hành chính
Khoản chi được bù đắp từ nguồn kinh phí khác
Phần chi vượt mức do Chính phủ quy định, bao gồm:
- Chi phí quản lý kinh doanh do doanh nghiệp nước ngoài phân bổ cho cơ sở thường trú tại Việt Nam
- Chi phí thuê quản lý hoạt động kinh doanh trò chơi điện tử có thưởng và kinh doanh casino
- Chi trả lãi tiền vay của doanh nghiệp có giao dịch liên kết
- Khoản chi có tính chất phúc lợi trực tiếp cho người lao động
- Khoản đóng góp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung theo quy định Luật Bảo hiểm xã hội 2024, quỹ có tính chất an sinh xã hội, mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ cho người lao động
Phần trích lập dự phòng không đúng hoặc vượt mức theo quy định pháp luật
Khoản trích khấu hao tài sản cố định không đúng hoặc vượt mức pháp luật
Khoản trích trước vào chi phí không đúng quy định pháp luật
Tiền lương, tiền công của chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ công ty TNHH một thành viên do cá nhân làm chủ; thù lao trả cho sáng lập viên không trực tiếp tham gia điều hành sản xuất, kinh doanh; tiền lương, tiền công và các khoản chi khác trả cho người lao động nhưng thực tế không chi trả hoặc không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp
Phần chi trả lãi tiền vay tương ứng với phần vốn điều lệ còn thiếu; lãi vay trong quá trình đầu tư đã ghi nhận vào giá trị đầu tư; lãi vay để triển khai hợp đồng tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí; phần chi trả lãi tiền vay vốn sản xuất, kinh doanh của đối tượng không phải tổ chức tín dụng vượt mức quy định Bộ luật Dân sự 2015
Phần chi phí được phép thu hồi vượt quá tỷ lệ quy định tại hợp đồng dầu khí đã duyệt; nếu hợp đồng dầu khí không quy định tỷ lệ thu hồi chi phí, phần chi vượt mức do Chính phủ quy định không được tính vào chi phí được trừ
Phần thuế giá trị gia tăng đầu vào đã được khấu trừ; thuế VAT nộp theo phương pháp khấu trừ; thuế VAT đầu vào của xe ô tô chở người từ 09 chỗ trở xuống vượt mức do Chính phủ quy định; thuế thu nhập doanh nghiệp; các khoản thuế, phí, lệ phí và tiền chậm nộp theo quy định quản lý thuế không được tính vào chi phí
Khoản chi không tương ứng với doanh thu tính thuế, trừ các khoản chi thực tế phát sinh khác theo quy định; khoản chi không đáp ứng điều kiện và nội dung chi theo pháp luật chuyên ngành
Khoản tài trợ, trừ các khoản tài trợ cho giáo dục, y tế, văn hóa; tài trợ cho phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, xây dựng nhà đại đoàn kết, nhà tình nghĩa, hỗ trợ các đối tượng chính sách theo pháp luật; khoản tài trợ theo quy định Chính phủ, Thủ tướng cho các địa phương thuộc vùng kinh tế – xã hội khó khăn; tài trợ cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số
Chi phí đầu tư xây dựng cơ bản trong giai đoạn đầu tư để hình thành tài sản cố định; chi trực tiếp liên quan đến việc tăng, giảm vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp
Các khoản chi của hoạt động kinh doanh như ngân hàng, bảo hiểm, xổ số, chứng khoán, hợp đồng BT, BOT, BTO không đúng hoặc vượt mức quy định pháp luật
Các khoản chi khác

Mức thuế suất thuế TNDN mới áp dụng từ 01/10/2025

Theo Điều 10 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, từ ngày 01/10/2025 mức thuế suất thuế TNDN được quy định như sau:

Thuế suất chung là 20%, trừ các trường hợp quy định tại các điểm (2), (3), (4) và các đối tượng được hưởng ưu đãi theo Điều 13 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025.
Thuế suất 15% áp dụng cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không vượt quá 03 tỷ đồng.
Thuế suất 17% áp dụng cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ trên 03 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng.

Tổng doanh thu làm căn cứ xác định doanh nghiệp thuộc nhóm thuế suất 15% hoặc 17% là tổng doanh thu của kỳ tính thuế trước liền kề. Việc xác định tổng doanh thu thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Thuế suất TNDN đối với các trường hợp đặc thù khác:
Hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí: từ 25% đến 50%, Thủ tướng Chính phủ quyết định mức cụ thể theo vị trí, điều kiện khai thác và trữ lượng mỏ.
Hoạt động thăm dò, khai thác tài nguyên quý hiếm như bạch kim, vàng, bạc, thiếc, vonfram, antimon, đá quý, đất hiếm và các tài nguyên quý hiếm khác: 50%. Nếu trên 70% diện tích mỏ nằm ở địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, thuế suất áp dụng là 40%.

Những lưu ý quan trọng và rủi ro cần tránh khi xác định chi phí

Để chi phí được chấp nhận khi tính thuế TNDN, doanh nghiệp cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

Hóa đơn và chứng từ hợp pháp: tất cả khoản chi phải hạch toán đầy đủ, chính xác theo quy định kế toán hiện hành; thiếu hoặc hóa đơn không hợp pháp sẽ không được tính.
Kiểm tra khoản chi có thuộc danh mục chi không được trừ theo khoản 2 Điều 9 hay không.
Hạch toán riêng các khoản ưu đãi và không ưu đãi nếu doanh nghiệp kinh doanh nhiều lĩnh vực.
Lưu trữ biên bản, hợp đồng, quyết định và chứng từ kiểm tra với các khoản chi đặc biệt như tài trợ, chi môi trường, giảm phát thải.
Thanh toán không dùng tiền mặt: các khoản chi vượt mức theo quy định mà thanh toán bằng tiền mặt sẽ không được trừ.
Giới hạn chi tiêu: các chi phí có mức trần nếu vượt sẽ chỉ được loại phần vượt.
Không trùng lặp khấu trừ VAT: VAT đầu vào đã tính vào chi phí không được khấu trừ lại khi tính VAT đầu ra.
Chi phí chưa tương ứng với doanh thu: các khoản chi chưa có doanh thu tương ứng và không được luật cho phép sẽ không được trừ.
Ngành đặc thù như ngân hàng, bảo hiểm, BOT/BTO, xổ số, chứng khoán: chi vượt mức quy định chuyên ngành sẽ bị loại.

Việc nắm rõ các khoản chi phí được trừ và không được trừ khi tính thuế TNDN giúp doanh nghiệp tối ưu thuế thu nhập doanh nghiệp và đảm bảo tuân thủ pháp luật. Kế Toán Tài Nhân cung cấp hướng dẫn chi tiết, hỗ trợ hạch toán chi phí thuế TNDN chính xác, quản lý báo cáo tài chính doanh nghiệp hiệu quả và thực hiện quyết toán thuế TNDN đầy đủ. Hãy để Kế Toán Tài Nhân đồng hành cùng doanh nghiệp bạn trong mọi nghiệp vụ thuế và kế toán.

📌 Thông tin liên hệ: